Hepimizin bildiği gibi çocukların yeni bir dil öğrenmesi şaşırtıcı derecede yetişkinlerden daha hızlı ve doğal olur. Tam 3 yaşında kreşe başlama zamanı İngiltere’ye taşınan tanıdığım bir ailenin çocuğunun 1 yıl sonunda İngilizce konuşmasını duyunca gerçekten ağzım açık kalmıştı. Bu konumdaki çocuklarda yaş ne kadar erkense öğrenme ve adaptasyon süreci o kadar çabuk olur. Özelikle 10 yaş öncesinde iletişim yüksek ve çekinme düşük olduğu için öğrenme bir o kadar hızlı olacaktır.
Çocukların İngilizce’yi öğrenme şekliyle ilgili İngiltere’de yaşayanlarınki ile Türkiye’de yaşayanlarınkini ikiye ayırmak gerekir. Önceliği İngiltere’ye taşınmış ya da taşınmayı düşünenlere vereceğim.
Her ne kadar çocukların dil öğrenmesi hızlı olur demiş olsam da bu hiçbir şey yapmadan ‘Aman canım okulda öğrenir nasıl olsa saldım çayıra Mevlam kayıra’ demek değildir. Kelime dağarcıklarını geliştirmek, duygularını daha iyi ifade edebilmesini sağlamak ve özgüvenlerini artırabilmek için yaş gruplarına göre aşağıda tavsiyelerimi bulunuyor. Ancak her yaş grubu için vazgeçilmez düsturumuz tabiki de kitap okumak ve okutturmak. Aynı zamanda okul dışı faaliyetlerin de hem gelişimi hem de İngilizceleri için faydası yadsınamaz bir gerçek. Çünkü okul ortamında duyacağı kelimeler bir yere kadar olacaktır. Ortam farklılaştıkça gereksinimler de değişecek ve hem duyacağı hem de kullanacağı kelimeler zenginleşecektir.
3-5 yaş: Kitap okumak, kitaptaki görseller üzerine konuşmak ve okuduğunu anlamaya yönelik sorular sorarak kitap üzerine muhabbet etmek. Eğer bu tarz konuşmaları yapmaktan hoşlanmayan bir çocuğunuz varsa kitabı bitirdikten sonra canlandırabilirsiniz. Mesela Julia Donaldson’ın 22 dile çevrilmiş olan ve 6 ödülü bulunan Room On The Broom kitabı. Oklava/paspas/süpürge vb bir şey kullanarak kitaptaki gibi ‘broom’ oluşturup olay örgüsü sırasına göre üstüne hangi hayvanların çıkacağını, cadınızın sırada neyi düşüreceğini vs konuşup drama yapabilirsiniz.
Kitap tavsiyesi olarak klasikler arasında Goldilocks and The Three Bears, The Very Hungry Caterpillar, The Tiger Who Came To Tea, Dear Zoo, This is not my … serisi ve Julia Donaldson’ın başta Gruffalo olmak üzere hemen hemen tüm kitapları gelir. Daha fazlası için bu listeye göz atabilirsiniz:
Eğer çocuğunuz bu yaşlardayken İngiltere’ye taşındıysanız, öncelikle okulda en temel ihtiyaçlarını ifade edebilmesi için bazı kalıpları evde İngilizce kullanabilirsiniz. Bunlardan bazıları: ‘I need a wee wee’, ‘I want water’, ‘He pushed me’, ‘She snatched my toy’, ‘I want more’, ‘Stop it’ (arkadaşına yapma demesi için).
5-7 yaş: Kelimeleri sound out yapmaya çalışmasını isteyebiliriz. Örneğin cat kelimesini si-ey-ti şeklinde harf olarak değil, phonics olarak kı-æ-tı gibi söylemesi okuma becerileri için çok daha yardımcı olacaktır. Resim yapmayı seven bir çocuk için okuduğu kitaptan bir karakteri çizip belirgin özelliklerini yazması istenebilir. Mesela yine Donaldson’ın dünyaca ünlü Gruffalo kitabındaki Gruffalo’yu çizdikten sonra ok işaretleriyle onu tanıtacak kısa şeyler ‘poisonous wart’, ‘terrible tusks’, ‘orange eyes’ vb.
Yazma ve anlama becerilerini geliştirmeye yönelik yapılabilecek bir başka aktivite de çocukların çok hoşuna giden ‘silly sentences’ yapma oyunu. Bir tanesi saçma olacak şekilde 2 tane cümle siz ya da çocuğunuz yazabilir ve diğer kişi de hangisinin silly olduğunu bulabilir. Çocukların hayal gücü mükemmel olduğu için bu konuda saçmalamalarının ucu bucağı yok siz de biraz hayal gücünüzü katarsanız gayet keyifli anlar yaşanıyor. Burada önemli bir nokta kelimeyi doğru yazması değil sound olarak doğru seslerle yazmasıdır. Örneğin love kelimesini ‘l-u-v’ olarak yazarsa bu aşamada düzeltmiyoruz çünkü u’nun umbrella’nın başındaki gibi ‘a’ sesi verdiğini öğrendiklerinden doğru sesleri yakalamış.
Eğer çocuğunuz bu yaşlardayken İngiltere’ye taşındıysanız, öncelikle okulda en temel ihtiyaçlarını ifade edebilmesi için bazı kalıpları evde İngilizce kullanabilirsiniz. ‘Can I go to toilet?’, ‘Can I have some water please?’, ‘Can you help me please?’, ‘I feel upset’, ‘I’m struggling’ gibi. Öğretmenine teacher değil, ‘Miss’ ya da ‘Sir’ diye hitap etmesi gerektiğini de unutmamak lazım 😊
7-9 yaş: Eğer çocuğunuz bu yaşlardayken İngiltere’ye taşındıysanız, öncelikle matematiksel terimlerin İngilizcesini öğrenmesine yardımcı olabilirsiniz. İngilizce olarak eğer sınıf arkadaşlarının gerisinde olduğunu hissediyorsa bu açığı mutlaka matematikte kapatacaktır ve kendine güveni artacaktır. Çarpım tablosunun tamamı İngiltere eğitim sisteminde bir yılda hemen öğretilmez senelere yayılır. Year 1’da çarpım tablosundan 2’ler 5’ler ve 10’lar öğretilmeye başlansa da tam olarak Year 2’da öğrenmiş olmaları beklenir. 3, 4 ve 8’ler ise Year 3’de öğretilir. Geriye kalan 11, 6, 9, 12 ve 7’ler için taa Year 4 beklenir. Çarpım tablosuyla beraber bu sayıların bölme işlemleri de öğretilir.
Yine çocuğunuzun konuşma konusunda biraz çekingenliği varsa, yazıya ağırlık vererek ön plana çıkmasına yardımcı olabilirsiniz. Yazıda spelling her ne kadar önemli olsa da şekle daha çok önem verilir yani yazısında mutlaka bağlaç, sıfat, zarf, benzetme vb şeyler kullanması, paragraflara ve noktalama işaretlerine dikkat etmesi beklenir.
Okullar o sene öğretecekleri müfredatları sene başında genelde paylaşır ancak internetten de bulmak mümkündür. Özellikle PSHE ya da History gibi sözel derslerde işlenecek konulara evde önceden küçük bir hazırlık yapılarak okulda daha rahat anlamasına yardımcı olunabilir. Mesela Year 2’da Great Fire of London, Florence Nightingale, Mary Anning gibi konular işlenir. Year 3 ve 4’da işlenen konulardan bazıları ise ‘Ancient Egypt, Romans, Victorian times’. Bunlarla ilgili BBC’nin hazırladığı çok güzel videolar var. Bu videolar izlenerek hem konu hem de kelime bilgisi açısından hazırlanıp gitmesinin mutlaka faydaları görülecektir.
Year 4’da bazı okullarda öğrencilerin artık tükenmez kalemle yazmasına izin verildiğini de belirtmeden geçmeyelim.
Eğer henüz İngiltere’ye taşınmamışsanız çocuğunuzun İngilizcesini geliştirmeye yönelik yukarıdaki aşamaları uygulayabilirsiniz ancak akıcı konuşmasını beklememek gerekir. Çevremdeki birçok kişiden edindiğim izlenim şu şekilde olmuştur. Anne ya da babadan biri İngiliz/İngilizce öğretmeni olsa bile yaşadığı ortamda İngilizce konuşabileceği başka kimse yoksa tek bir kişiyle konuşması çocuğun konuşma becerisinin gelişmesi için yeterli gelmiyor. Özellikle de okul çağında bir çocuksa ve okulda sürekli Türkçe konuşuluyorsa evdeki İngilizce’nin ağırlığı da mecburen azalacak ve çocuk kendini o dilde rahat etmediği için zamanla kullanımı da azalacaktır. Ancak yine de düzenli bir takviyeyle bu soğukluğu minimuma indirmek mümkündür. Bir diğer izlenimim de İngiltere’de bir müddet yaşadıktan sonra ayrılan ailelerin çocukları eğer 6 yaş ve altıysa İngilizce konuşulan bir ortam bulunamaması durumunda maalesef çocukların İngilizce’yi unuttuğu yönünde oldu.
Televizyon Programları
Çocukların İngilizcesinin gelişmesinde görsel ve sesli materyaller çok önemlidir. Aşağıda hem İngilizcenin gelişmesi için hem de eğitici olduğunu düşündüğüm çizgi film önerilerim bulunmaktadır. Yalnız sadece İngilizce çizgi film izleyerek hiç kimseyle konuşma imkanı olmadan konuşmasını ilerletmesini beklemek gerçekçi olmaz.
Televizyon kanalı olarak CBBC’de hem çok kaliteli hem de her çocuğa hitap edecek birçok program bulunmakta. App olarak BBC iPlayer ve BBC iPlayer Kids de indirilebilir.
Özellikle meşhur İngiliz yazar Julia Donaldson’un hikaye kitaplarının çizgifilm uyarlamaları çocuk olsun yetişkin olsun her yaşın ilgisini çekecek kalitede. BBC iPlayer üzerinden ya da Amazon Prime’dan izlemek mümkün.
5 yaş altı çocuklar için İngilizceyi geliştirmeye yardımcı çizgi filmler:
Peppa Pig
Ben and Holly
Alphablocks
Numberjacks
Octonauts
True and the Rainbow Kingdom
Raa Raa the Noisy Lion
Polly Pocket
Pocoyo
PJ Masks
Thomas and Friends
Paw Patrol
Word Party
5-9 yaşa hitap edebilecek programlar: Aslında bu yaş grubu için özellikle CBBC’de o kadar güzel ve değişik formatta şeyler var ki CBBC’yi açıp kendi ilgi alanına göre bir şey rahatlıkla bulabilirsiniz. Ancak yine de fikir vermesi açısından bazı tavsiyelerimi aşağıda sıraladım. Bu yaş grubu için sadece çizgifilm değil biraz belgesel yada bilimsel programların da hem genel kültür hem de kelime hazinesi açısından çok faydası olacaktır.
Alphablocks
Numberjacks
Octonauts
Storybots
If I were an animal
72 Cutest Animals
Catie’s Amazing Machines
Emily’s Wonder Lab
7-13 Yaş:
Brain Child
Horrible Histories
Maddie Do You Know?
Emily’s Wonder Lab
Grace’s Amazing Machines
English and Turkish Language Teaching 
Thank you
LikeLike